Yayın arşiviRSS
Öğrenme

Daha yararlı geri bildirim almak için nasıl soru sorulur?

“Nasıl olmuş?” sorusu, karşı tarafa çok geniş bir alan bırakır. Bir kişi yazım hatalarına bakarken diğeri tasarımı veya ana fikri değerlendirebilir. Gelen cevaplar birbirinden farklıysa bunun nedeni her zaman görüş ayrılığı olmayabilir; kişiler aynı soruya yanıt vermiyor olabilir. Geri bildirim istemeden önce neyin değerlendirileceğini açıklamak bu belirsizliği azaltabilir.

Boş çizgili not bloğu üzerinde çapraz duran desenli kurşun kalem.

Temsili görsel: Not bloğu ve desenli kurşun kalem. Kaynak: Word processing (6791481907).jpg; üretici: Jose Camões Silva; lisans: CC BY 2.0. Kaynak bildirimi: Word processing.

Çalışmanın amacını ve aşamasını söyleyin

Bir sunumun amacı bilgi vermek, bir seçeneği karşılaştırmak veya karar için veri sunmak olabilir. Okuyucu hangi amacı bilerek bakacağını anlamalıdır. Aynı biçimde ilk taslakla son kontrolün beklentisi farklıdır. Henüz yapısı değişecek metinde yalnızca noktalama düzeltmesi istemek veya son aşamada temel kapsamı tartışmak zaman planını etkileyebilir.

İsteğin başına iki kısa cümle ekleyebilirsiniz: Bu çalışma kime ne anlatacak ve şu anda hangi aşamada? Gerçekte henüz belirlenmeyen hedef kitleyi kesinleşmiş gibi yazmayın. Böyle bir belirsizlik varsa geri bildirim sorusunun kendisi o seçimi araştırabilir. Amaç, eksik kararları görünmez kılmak değil hangi konuda yardım istendiğini belirtmektir.

Genel beğeni yerine gözlenebilir bir soru sorun

“Sunum iyi mi?” yerine “ilk üç sayfadan hangi sorunu ele aldığımı anlayabiliyor musunuz?” denebilir. “Metin akıcı mı?” sorusuna ek olarak “hangi cümlede önceki bilgiyi yeniden okumak zorunda kaldınız?” sorulabilir. Bunlar tek doğru soru biçimleri değildir; değerlendirmenin belirli bir yere ve işlevine bağlanmasına örnek oluşturur.

Bir seferde çok sayıda ölçüt vermek incelemeyi zorlaştırabilir. En önemli birkaç soruyu seçin. Diğerlerini sonraki aşamaya bırakabilirsiniz. Örneğin içerik kapsamı henüz netleşmemişse görsel ayrıntıların tamamını tartışmak öncelikli olmayabilir. Hangi sorunun şimdi, hangisinin sonra ele alınacağı çalışmanın durumuna göre belirlenmelidir.

Yorumu metindeki bir noktaya bağlayın

“Bu bölüm anlaşılmıyor” gibi bir yanıt geldiğinde ilgili cümlenin veya geçişin işaretlenmesini isteyin. Ardından kişinin ne anladığını sorabilirsiniz. Böylece sorun yalnızca olumsuz bir sıfattan ibaret kalmaz. Okuyucunun anladığıyla amaçlanan anlam arasındaki fark görülebilir. Bu farkın nedeni araştırılmadan kişiye yanlış okuduğu söylenmemelidir.

Somut bir öneri verildiğinde de önerinin hangi sorunu çözdüğünü anlamaya çalışın. Bir paragrafın taşınması, yeni örnek eklenmesi veya başlığın değiştirilmesi aynı etkiyi yaratmayabilir. Önerinin kendisini uygulamadan önce altında yatan gözlemi kaydetmek, başka bir çözüm seçmeniz durumunda da faydalı olur.

Gelen yorumları üç ayrı türde tutun

Olgusal düzeltme, açıklık sorunu ve kişisel tercih farklı değerlendirmelerdir. Bir tarih veya teknik bilgiye itiraz varsa ilgili birincil kaynaktan doğrulanmalıdır. Anlaşılmayan geçiş için metin üzerinde çalışma yapılabilir. Renk veya üslup tercihi ise hedef ve kullanım bağlamıyla birlikte ele alınabilir. Hepsini aynı zorunluluk derecesinde görmeyin.

Yorumlar çelişiyorsa hemen ortalamasını almak zorunda değilsiniz. Kişilerin hangi ihtiyaca veya ölçüte göre konuştuğunu karşılaştırın. Aynı paragrafın biri için fazla kısa, diğeri için fazla ayrıntılı görünmesi hedef kitle farkından kaynaklanıyor olabilir. Bunun gerçekten neden olduğunu varsaymak yerine gerekçeyi sorun.

Düzenleme kararını görünür kılın

Bir çalışma listesinde geri bildirim, dayandığı gözlem ve yapılacak düzenleme ayrı alanlarda tutulabilir. Uygulanmayacak öneri varsa nedeni kısaca yazılabilir. Bu liste özellikle grup işinde aynı tartışmanın yeniden başlamasını önleyebilecek ortak bir kayıt sağlar. Her yorumun mutlaka uygulanması gerektiğini söyleyen bir kural değildir.

Değişiklikten sonra aynı kişiden bütün çalışmayı yeniden değerlendirmesini istemek yerine ilgili soruyu tekrar sorabilirsiniz. Örneğin yeni girişin amaçlanan problemi daha açık verip vermediği incelenebilir. Önceki yorumun çözüldüğünü varsaymayın; düzenlemenin gerçekten o noktayı etkileyip etkilemediğini görün.

İyi hazırlanmış geri bildirim isteği, karşı taraftan genel bir onay toplama aracı değildir. Çalışmanın amacı, açık soru ve gözlenen ayrıntı bir araya geldiğinde düzenleme kararları daha anlaşılır hâle gelir. Sonraki istekte “nasıl olmuş?” sorusunun yanına cevap aradığınız tek bir somut noktayı eklemekle başlanabilir.